زندگی‌نامه

سید محمود علایی طالقانی، سیاست‌مدار از فعالین نهضت ملی شدن نفت و نهضت مقاومت ملی، از بنیانگذاران جبهه ملی دوم، از بنیانگذاران نهضت آزادی ایران، عضو مجلس خبرگان قانون اساسی و نخستین امام‌جمعه تهران پس‌ازآنقلاب ۵۷ بود. وی در ۱۳ اسفند ۱۲۸۹ خورشیدی (برابر با روز یکشنبه ۴ ربیع‌الاول ۱۳۲۹ قمری) در خانواده‌ای اهل علم و دارای روحیات انقلابی در روستای گلیرد طالقان دیده به جهان گشود، پدرش ابوالحسن علایی طالقانی نخستین استاد وی بود. در اسفند سال ۱۳۱۶ با بتول اعلایی فرد ازدواج می‌کند. تحصیلات ابتدایی را نزد پدر آغاز کرد و پس‌ازآن در مدارس رضویه و فیضیه قم تا سال ۱۳۱۷ تحصیل را تا درجه اجتهاد ادامه داد.

در سال ۱۳۱۷ پس از گذران تحصیلات در مدرسه فیضیه و رضویه قم از عبدالکریم حائری یزدی اجازه‌نامه اجتهاد دریافت و در سال ۱۳۱۸ برای تدریس در مدرسه سپه‌سالار راهی تهران شد. طالقانی یکی از مخالفان فعال حکومت پهلوی بود و در موقعیت‌ها و شرایط مختلف به مخالفت با رویه‌های جاری در حکومت دودمان پهلوی پرداخت و چندین بار در پی دستگیری روانه زندان شد. طالقانی از طرفداران دکتر مصدق و از اعضای جبهه ملی بود و در دوران پس از کودتای ۲۸ مرداد به فعالیت در نهضت مقاومت ملی پرداخت او در سال ۱۳۳۹ جزء هیئت مؤسس جبهه ملی دوم بود و در کنگره ۱۳۴۱ جبهه ملی از سوی شرکت‌کنندگان در کنگره به عضویت در شورای مرکزی انتخاب شد.

 طالقانی سخنرانی افتتاحیه کنگره جبهه ملی ایران را انجام داد. او همچنین در سال ۱۳۴۰ به‌اتفاق مهندس بازرگان و دکتر سحابی نهضت آزادی ایران را بنا نهاد و تا پایان عمر عضو این مجموعه بود. او در دوره‌های مختلف و شرایط گوناگون نظیر رویداد کشف حجاب و نهضت ملی شدن نفت، نهضت مقاومت ملی، کودتای ۲۸ مرداد، وقایع ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ به مخالفت علنی با رویکردهای جاری حکومت پهلوی پرداخت و همچنین بارها به دلایل مختلف نظیر پنهان کردن سید مجتبی نواب صفوی که در آن زمان فراری محسوب می‌شد یا ارائه آموزش‌های مذهبی و مبارزاتی و انتشار اعلامیه‌های اعتراضی به تبعید و زندان محکوم شد.

وی پس از پیروزی انقلاب ایران در بهمن ۱۳۵۷ سمت‌های مختلفی را بر عهده گرفت. نخست، پس از ترور مرتضی مطهری، ریاست شورای انقلاب اسلامی را عهده‌دار شد و پس‌ازآن، با رأی مردم تهران در ۱۲ مرداد ۱۳۵۸ به‌عنوان نماینده این شهر راهی مجلس خبرگان قانون اساسی شد و در مرداد همان سال به‌عنوان امام‌جمعه تهران منصوب شد و تا قبل از فوت ۵ نماز جمعه را برگزار کرد.

سال شمار زندگی
13 اسفند 1289

تولد در روستای گلیرد، طالقان

1294

ورود به مکتبخانه روستای گلیرد

1298

هجرت به تهران و سکونت در محلهٔ قنات آباد

1300

تحصیل در مدارس رضویه و فیضیه قم

1310

فوت پدر

هجرت به نجف اشرف و ادامهٔ تحصیل نزد علمای بزرگ نجف

1316

کسب درجهٔ اجتهاد از آیت‌الله اصفهانی و آیت‌الله حائری در قم

اقامت در تهران، آغاز تدریس در مدرسهٔ سپهسالار (شهیدمرتضی مطهری) و ازدواج در همین سال.

1318

آغاز مبارزه علیه حکومت طاغوت، دستگیری و حبس به مدت شش ماه.

1320

تشکیل کانون اسلام، انتشار مجلهٔ دانش‌آموز، همکاری با گروه‌های مبارز.

1327

آغاز فعالیت در مسجد هدایت (پایگاه مبارزان) و امام جماعت شدن در آن مسجد.

1330

فعالیت در نهضت ملی شدن نفت و همکاری و حمایت از گروه‌های مختلف مبارز مثل «جبههٔ ملی» ۱۳۳۴: پیوستن به نهضت مقاومت ملی

1334

پیوستن به نهضت مقاومت ملی

1336

پناه دادن به تحت تعقیب قرار گرفتگان گروه «فداییان اسلام» و زندانی شدن در همین رابطه

1338

مسافرت به مصر

با همراهی آیت‌الله حاج میرزا خلیل کمره‌ای به نمایندگی از طرف آیت‌الله بروجردی و رساندن پیام ایشان به شیخ شلتوت که شیخ دانشگاه الازهر و مفتی مصر بود، شرکت در کنگرهٔ اسلامی دارالتقریب قاهره

1339

هیأت موسس و عضویت در شورای مرکزی جبهه ملی دوم

1340

تأسیس نهضت آزادی به همراه مهندس بازرگان و دکتر سحابی و …

انتخاب توسط نمایندگان کنگره جبهه ملی جهت شورای مرکزی جبهه ملی ایران

3 بهمن 1341

بازداشت توسط مأموران شاه در منزل

1342

شرکت در قیام مردمی پانزدهم خرداد

انتشار اعلامیهٔ معروف و مهیج و افشا کنندهٔ «دیکتاتور خون می‌ریزد!» دستگیری مجدد او.

محاکمه سران نهضت آزادی

صدور رای محکومیت ۱۰ ساله به همراه تبعید

9 آبان 1346

آزادی از زندان

1350

تبعید به زابل و بافت به مدت یک سال و نیم به علت حمایت از مردم فلسطین

1354

دستگیری مجدد

8 آبان 1357

آزادی از زندان قصر

سازماندهی و راه‌اندازی راهپیمایی میلیونی تاسوعا و عاشورا، عضویت در شورای انقلاب

5 مرداد 1358

منصوب شدن به عنوان اولین امام جمعه تهران و خواندن اولین نماز جمعه در دانشگاه تهران

16 مرداد 1358

انتخاب شدن به عنوان نمایندهٔ مجلس خبرگان از سوی مردم تهران و مخالفت با اصل ولایت فقیه

19 شهریور 1358

درگذشت

Scroll To Top