آیتالله طالقانی در سخنرانیای که متن آن در مجلۀ نور دانش منتشر شده، دربارۀ ویژگیها و رخدادهای دورههای پنجم و ششم که از آخرین دورههای سیر تاریخی اسلام هستند و دورۀ پراکندگی و انحطاط مسلمانان است، نوشته و شرایط مسلمانان را در این دوران وصف کرده است.
این متن مقالهای است از آیتالله طالقانی شمارۀ ششم هفتهنامه نور دانش در آبان ماه ۱۳۲۶ منتشر شده است. طالقانی در این مقاله از اعدامها و قتلعامهایی که نمایندگان مسیح و یهودیان در طول تاریخ انجام دادند، سخن گفته و این فجایع را درس عبرتی برای دستگاههای دینی مسلمان برشمرده است.
لازم به ذکر است که در کتاب منارهای در کویر دربارۀ این مقاله چنین توضیح داده شده است: «این مقاله که دنباله سیر تاریخ ادیان و جزء سخنرانیهای رادیویی است در رادیوی آن زمان قرائت نشد و بدین جهت در مجلۀ نور دانش درج گردید.»
کلیه حق و حقوق برای مجتمع فرهنگی آیت الله طالقانی محفوظ می باشد.
