عصر روز پانزدهم اردیبهشت ماه، در سومین روز پس از شهادت آیتالله مرتضی مطهری مراسم یادبود آن شهید بزرگوار در حسینیه ارشاد برگزار شد که آیتالله طالقانی سخنران این مراسم بود. او درباره شخصیت و روش شهید مطهری و تفاوت و اشتراکش با دکتر علی شریعتی سخن گفت و تأکید کرد که تفاوت در تفسیر قرآن نباید باعث اختلاف شود. سپس با تفسیر سورۀ نازعات، این آیات را با شرایط انقلاب اسلامی ایران تطبیق داد.
آیتالله طالقانی در این مقاله که در سال ۱۳۳۹ نوشتهاند، شرحی از فعالیتهای عبدالرحمن کواکبی علیه دستگاه استبداد خلافت عثمانی نوشته و مبارزات و تلاشهای این مبارز مسلمان را که دغدغۀ آینده اسلام را داشته است، بیان کردهاند. همچنین، به برخی فعالیتهای جمالالدین اسدآبادی و شیخ محمد عبده نیز در این مقاله اشاره شده است.
وحدت مسلمانان و همکاری میان ملتهای مسلمان از موضوعات مورد توجه و تأکید آیتالله طالقانی بود. همین امر باعث شد که او در برخی کنفرانسهای اسلامی شرکت کند. دورۀ دوم کنفرانس «المؤتمر الاسلامی العالم» که در شهر بیتالمقدس و در زمستان ۱۳۳۸ (برابر با رجب ۱۳۷۹ قمری) برگزار شد، از جمله آن کنفرانسها بود.
طالقانی در این مقاله که با عنوان «مؤتمر اسلامی» در اردیبهشت ۱۳۳۹ در نشریۀ مجموعه حکمت به چاپ رسیده، گزارشی از حضور خود در این کنفرانس را ارائه داده است. او در این مقاله دربارۀ اساس و ریشه تشکیل مؤتمر اسلامی توضیح داده و با استناد به سورۀ شوری، ایده شورای اسلامی را مطرح کرده است. طالقانی در مقالهاش ویژگی افرادی که صلاحیت حضور در این شورا را دارند، نیز برشمرده و علت فراموش شدن چنین اصل مهمی در تاریخ اسلام را شرح داده است. از دید طالقانی متفکرانی چون اسدآبادی، عبده و کواکبی در احیای این اصل نقش اساسی داشتهاند.
همچنین، طالقانی دو سال بعد یعنی در زمستان ۱۳۴۰ در سومین دورۀ این کنفرانس اسلامی نیز شرکت کرده و گزارش آن را نیز در قالب مقالهای با عنوان «متفکرین اسلام گرد هم میآیند» منتشر میکند.
کلیه حق و حقوق برای مجتمع فرهنگی آیت الله طالقانی محفوظ می باشد.
