سخنرانی بر مزار مصدق

چهاردهم اسفند ۱۳۵۷ مصادف با سالگرد درگذشت محمد مصدق- نخست وزیر اسبق ایران و از رهبران نهضت ملی شدن صنعت نفت که با کودتا برکنار شد- دوستداران او فرصت را مغتنم شمردند تا در سایه پیروزی انقلاب اسلامی برای نخستین بار بر سر مزار او گرد هم آیند. تدارکات و برگزاری مراسم به صورت عمده توسط جبهه ملی و جبهه دموکراتیک ملی انجام شد، اما احزاب و شخصیت‌های دیگر نیز از مردم برای حضور در این مراسم دعوت کرده بودند. بنابراین اعضای شورای انقلاب، آیت‌الله طالقانی را به عنوان سخنران این مراسم انتخاب کردند تا با حضور او، از درگیری احتمالی بین نیروهای مختلف سیاسی در محل پیشگیری کنند. جمعیت زیادی در این مراسم حضور یافتند و این تنها مراسم سالگرد مصدق بود که با مجوز رسمی دولت برگزار شد.
طالقانی در سخنرانی خود به این مناسبت، از شخصیت مصدق تجلیل کرد و ضمن بازخوانی مختصر تاریخ ایران از زمان مشروطیت تا انقلاب اسلامی، به تحلیل علت شکست جنبش‌های مردمی از جمله نهضت ملی پرداخت و با تاکید بر ضرورت درس آموزی انقلابیون از این شکست‌ها خواستار حفظ وحدت و کنار گذاشتن اختلاف‌ها در شرایط حساس کشور پس از پیروزی انقلاب شد.

ادامه مطلب

نظر آیت‌الله طالقانی دربارۀ انقلاب و حکومت اسلامی

آیت‌الله طالقانی در نشستی خبری در تاریخ شانزدهم بهمن ماه ۱۳۵۷ با حضور خبرنگاران خارجی به سؤالات دربارۀ چیستی انقلاب اسلامی و آیندۀ نظام سیاسی بعد از انقلاب، پاسخ داد. از جمله مسائل مطرح شده در این نشست، حکومت روحانیان در اسلام، نقش مبارزان کمونیست در انقلاب، حکومت نمونه اسلامی، حمایت از مردم فلسطین، تاثیر انقلاب ایران بر جوامع اسلامی، حقوق زنان در اسلام، دولت شاپور بختیار و دستگیری علی‌اصغر حاج‌سید‌جوادی بود.
گزارش این کنفرانس خبری در روزنامه‌های مختلفی از جمله کیهان و اطلاعات به چاپ رسیده است. با توجه به برخی تفاوت‌ها در متن دو گزارش روزنامه‌های کیهان و اطلاعات و نیز اهمیت این نشست خبری، هر دو گزارش در متن زیر آمده است.

ادامه مطلب

درخواست از مردم برای پیروی از شورای انقلاب

آیت‌الله طالقانی ساعاتی پس از خروج محمدرضا شاه از ایران در ۲۶ دی ماه ۱۳۵۷، در جمع مردمی که مقابل منزل وی در پیچ شمیران جمع شده بودند، از انقلابیون خواست تا ضمن خودداری از تخریب اموال عمومی و حمله به پادگان‌ها از دستورات شورای انقلاب که به زودی تاسیس خواهد شد، پیروی کنند.

ادامه مطلب

هشدار طالقانی به رژیم شاه در واکنش به سرکوب مردم

آیت‌الله طالقانی در پیامی که ۲۵ آذر ماه ۱۳۵۷ و بعد از تظاهرات‌ گسترده در روزهای تاسوعا و عاشورای آن سال، منتشر شد، ضمن هشدار درباره برخی جنایت‌های حکومت پهلوی، از مقاومت و تلاش نیروهای انقلابی برای احقاق حق ملت قدردانی کرد.

ادامه مطلب

دعوت به راهپیمایی روز تاسوعا

آیت الله طالقانی کمی بعد از آزادی از زندان در پاییز ۱۳۵۷، در اعلامیه‌ای به تاریخ چهارم محرم برابر با ۱۴ آذر ۱۳۵۷، از مردم خواست که در روز تاسوعا که مصادف با سالروز صدور اعلامیۀ حقوق بشر نیز بود، در سراسر ایران راهپیمایی کنند. این اعلامیه در حالی صادر شد که در تهران و برخی از شهرهای دیگر حکومت نظامی برقرار و تظاهرات و تجمع مردم، ممنوع بود. پس از صدور اعلامیه، حکومت پهلوی بر طالقانی فشار آورد که اعلامیه‌اش را پس بگیرد اما علی‌رغم فشارها، راهپیمایی تاسوعا برگزار شد که مقدمه‌ای برای برگزاری راهپیمایی عاشورا نیز شد.
از صبح روز تاسوعا، مصادف با ۱۹ آذر ۱۳۵۷، مردم از نقاط مختلف شهر به طرف میدان آزادی (شهیاد سابق) حرکت کردند. راهپیمایی تاسوعا در تهران از عظیم‌ترین و پرجمیت‌ترین راهپیمایی‌های سال ۵۷ به شمار می‌رود. آیت‌الله طالقانی نیز از خیابان شمیران با همراهان خود تا میدان فردوسی پیاده آمد و سپس به اصرار آنها باقی مسیر را با ماشین فولکس استیشنی که برای این کار آماده شده بود طی کرد. نماز ظهر تاسوعا و عاشورا به امامت آیت‌الله طالقانی در میدان آزادی تهران و با حضور راهپیمایان اقامه شد.

ادامه مطلب

مجموعه سخنرانی‌های «تبیین رسالت برای قیام به قسط»

همزمان با اوج گرفتن حرکت انقلابی مردم ایران، آیت‌الله طالقانی که در آبان‌ماه از زندان آزاد شده بود، طی شش جلسه سخنرانی در مسجد هدایت در آذر و دی‌ماه ۱۳۵۷، به تفسیر آیۀ ۲۵ سورۀ حدید، معروف به آیۀ قیام به قسط، پرداخت.
طالقانی در این جلسات با طرح مسائل بنیادینی چون مفهوم شناخت و ایمان به اصول از تاثیر آموزه‌های قرآنی بر تضعیف نظام استبدادی و تلاش استعمار برای کم کردن نقش قرآن در زندگی، به تشریح معنای قیام و نقش رهبری در آن می پردازد. وی همچنین با تببین رسالت انبیا، از مفهوم قسط در قرآن و تفاوت آن با عدالت اجتماعی در ادبیات چپ نیز سخن می‌گوید و به اهمیت جایگاه مفهوم ناس در این پدیده اشاره دارد.
طالقانی در این جلسات تفسیر که به تناسب موضوع به شرایط روز انقلاب ایران هم اشاره می‌کند، از جایگاه قیام در مکتب انبیا و مسئولیت تک تک افراد جامعه در قبال مسائل اجتماعی برای رسیدن به جامعه قسط صحبت کرده و با پرداختن به دوگانه حزب الله و حزب الشیطان از وضعیت تاریخی نهضت ایران سخن می‌گوید. چیستی حکومت اسلامی و ضرورت وحدت در جامعه مفاهیم دیگری است که طالقانی در ضمن پرداختن به آن‌ها از تاثیر مخرب حرکت‌های کمونیستی و غرب‌گرا در نهضت‌های پیشین مردم ایران می‌گوید. طالقانی هدف قیام به قسط را شکستن هرگونه بت‌گرایی اعم از مکتب‌پرستی و علم‌پرستی توصیف می‌کند و در آخرین جلسه سخنرانی خود که مصادف با سالروز اربعین شهدای کربلا است، از آزادی همه مکاتب در حکومت اسلامی می‌گوید و ضرورت وحدت در شعار و هدف را به تمام نیروهای انقلابی هشدار می‌دهد.

ادامه مطلب

اولین سخنرانی پس از آزادی از زندان

این متن اولین سخنرانی آیت الله طالقانی بعد از آزادی از زندان در آبان ۱۳۵۷ است. پس از آزادی آیت الله طالقانی از زندان جمعی از بازاریان برای دیدار ایشان به سمت منزل ایشان حرکت می کنند و در نهایت جمعیت بسیار بزرگی آنجا جمع می شود که ایشان برای آنها سخنرانی می کند. آیت الله طالقانی در این سخنرانی به زحمات بازاریان در طول تاریخ ایران برای مبارزه و در نهضت های مختلف اشاره می‌کند.

ادامه مطلب

مصاحبه با روزنامه کیهان در اولین روز آزادی

آیت‌الله طالقانی در هشتم آبان سال ۱۳۵۷، در پی اوج‌گیری مبارزات مردم علیه حکومت پهلوی، پس از سه سال حبس، از زندان قصر آزاد شد. متن حاضر، مصاحبۀ او با روزنامۀ کیهان یک روز بعد از آزادی است. طالقانی در این مصاحبه بر ضرورت همبستگی و اتحاد تأکید می‌کند و به نتیجه رسیدن مبارزات را مرهون ملت، روحانیون، جوانان، دانشجویان و حرکت اسلامی عمیقی که شکل گرفته است، می‌داند.

ادامه مطلب

پرتوی از قرآن، جلد سوم؛ تفسیر سورۀ آل‌عمران آیات ۹۳ تا ۱۰۹

متن حاضر تفسیر آیات ۹۳ تا ۱۰۹ سورۀ آل‌عمران به قلم آیت‌الله طالقانی است که در جلد سوم کتاب «پرتوی از قرآن» آمده است. طالقانی در تفسیر این آیات ابتدا دربارۀ علت حرام شدن برخی طعام‌ها برای بنی‌اسرائیل در تورات و سپس دربارۀ هدف و چگونگی ساختن خانه کعبه و همچنین مسجدالاقصی توضیح داده است. او طبق این آیات، هدف از ساخت خانه خدا را گسترده شدن آهنگ عرفان و شعور در سراسر زمین و قرار گرفتن همه در یک صف و به یک جهت و از میان رفتن فاصله‌ها و امتیازها عنوان کرده است. طالقانی در تفسیر آیات بعدی به چگونگی و تبعات گمراهی پس از هدایت پرداخته و در نهایت، موضوع اعتصام به حبل‌الله را شرح داده است. او در تفسیر این آیات هدف از نزول وحی و کتاب را همین اعتصام به حبل‌الله معرفی می‌کند و طبق آن هر کس به این ریسمان چنگ زند با هدایت خدا به نور و درخشندگی می‌رسد و هر کس از طاغوت‌های درونی و بیرونی پیروی کند، دچار تاریکی و تیرگی خواهد شد.
اثر حاضر، جلد سوم این مجموعۀ شش جلدی است که تفسیر آیات ۱ تا ۱۲۰ سوره آل عمران را دربرمی‌گیرد. این کتاب در فاصله سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ نگارش یافته است و نخستین بار در سال ۱۳۵۸ پس از وفات طالقانی منتشر شده است.
لازم است یادآور شویم کتاب‌های «پرتوی از قرآن» از مهمترین آثار آیت‌الله طالقانی است. او راه رهایی مسلمانان از تفرقه و نیز راه رستگاری انسان را در ناملایمات و گمراهی‌های عصر مدرن بازگشت به قرآن کریم می‌دانست. بنابراین پس از سال‌ها تفسیر شفاهی قرآن بر منبر و در جلسات مختلف، از سال ۱۳۴۱ تصمیم گرفت یک مجموعه تفسیر را به رشته تحریر درآورده و منتشر کند.

ادامه مطلب

پرتوی از قرآن (جلد سوم)؛ تفسیر سورۀ آل‌عمران آیات ۶۹ تا ۸۰

متن حاضر تفسیر آیات ۶۹ تا ۸۰ سورۀ آل‌عمران به قلم آیت‌الله طالقانی است که در جلد سوم کتاب «پرتوی از قرآن» آمده است. آیت‌الله طالقانی در تفسیر این آیات دربارۀ نحوه عملکرد اضلال‌گران اهل کتاب (یعنی اهل کتابی که دیگران را گمراه می‌کنند) سخن گفته است. او هدف آنان را ارتجاع و بازگرداندن مسلمانان به کفر و جاهلیت می‌داند. طالقانی همچنین، عدم وفای به عهد اهل کتاب را نسبت به مسلمانان ریشه‌یابی کرده است.
اثر حاضر، جلد سوم این مجموعه است که تفسیر آیات ۱ تا ۱۲۰ سوره آل عمران را در برمی‌گیرد. این کتاب در فاصله سال‌های ۱۳۵۳ تا ۱۳۵۴ نگارش یافته است و نخستین بار در سال ۱۳۵۸ پس از وفات طالقانی منتشر شده است.
لازم است یادآور شویم کتاب «پرتوی از قرآن» از مهمترین آثار آیت‌الله طالقانی است. او راه رهایی مسلمانان از تفرقه و نیز راه رستگاری انسان را در ناملایمات و گمراهی‌های عصر مدرن بازگشت به قرآن کریم می‌دانست. بنابراین پس از سال‌ها تفسیر شفاهی قرآن بر منبر و در جلسات مختلف، از سال ۱۳۴۱ تصمیم گرفت یک مجموعه تفسیر را به رشته تحریر درآورده و منتشر کند.

ادامه مطلب

سخنرانی به مناسبت استقلال الجزایر

کشور الجزایر در پانزدهم خرداد ۱۳۴۱ (پنجم ژوئیه ۱۹۶۲) از استعمار دولت فرانسه استقلال یافت. در تیر ماه همان سال مسعود آیت شعلال به عنوان نماینده حکومت موقت الجزایر به ایران آمد. به مناسبت استقلال الجزایر در مسجد فخرالدوله جشنی برگزار شد که در آن آیت شعلال مهمان ویژه بود. امام جماعت این مسجد آیت‌الله میرزا خلیل کمره‌ای استاد و یار آیت‌الله طالقانی بود که سخنرانی این جشن به طالقانی واگذار شد.
طالقانی در این جشن، به زبان عربی نطق کرد که گزیده‌ای از آن، در اینجا آمده است. او در این سخنرانی پیروزی ملت مسلمان الجزایر را در مقابل استعمارگران تبریک گفت و از طرف مردم ایران اظهار همدردی و همدلی کرد و استقلال الجزایر را برای جامعۀ مسلمانان جهان تأثیرگذار و الهام‌بخش دانست.

ادامه مطلب

شرحی بر تنبیه الامه و تنزیه المله

کتاب تنبیه الامه و تنزیله المله نوشتۀ آیت‌الله نائینی است که در سال ۱۳۲۷ قمری (۱۲۸۸ شمسی) نگارش یافته است. آیت‌الله طالقانی در سال ۱۳۳۴ ضمن تجدید چاپ این کتاب مقدمه‌ای برای آن می‌نویسد و نگاه اسلام به حکومتداری و نهضت مشروطه را به اختصار شرح می‌دهد. همچنین پانویس‌هایی بر متن کتاب می‌افزاید که هم فهم کتاب را، که زبانی کهنه و فنی دارد، برای مخاطب امروزی آسان می‌کند و هم عملاً شرح و تفسیری بر این اثر ارزشمند ارائه می‌دهد.

ادامه مطلب