سخنرانی در اولین کنگره جبهۀ ملی دوم

آیت‌الله طالقانی اولین سخنران اولین کنگره جبهه ملی دوم بود. این کنگره از چهارم دی ۱۳۴۱ آغاز شد و تا یازدهم دی ماه ادامه داشت. افتتاحیه کنگره مصادف با مبعث پیامبر بود و به همین مناسبت آیت‌الله طالقانی به عنوان اولین سخنران انتخاب شد. او در این سخنرانی ضمن ارائۀ تفسیری کوتاه از سورۀ مدثر، بر اصول مبارزه بر پایه مکتب اسلام تأکید کرد و برخورداری از حسن‌نیت، صمیمیت و دوری از هرگونه حبّ قدرت و ریاست را برای به سرانجام رساندن مسئولیت بزرگی که اعضای جبهه ملی به دنبال تحقق آن بودند، ضروری دانست.
این کنگره در منزل حاج حسن قاسمیه برگزار شده و یکی از مهمترین کنگره‌های جبهه ملی بوده است. ریاست کنگره با الله‌یار صالح بود و نواب رئیس، کریم سنجابی و مهدی آذر بودند. در این کنگره علی‌رغم بحث‌ها و برخی موافقت‌ها، عضویت نهضت آزادی که آیت‌الله طالقانی از رهبران آن بود، در جبهه ملی دوم پذیرفته نشد.

ادامه مطلب

سخنرانی به مناسبت استقلال الجزایر

کشور الجزایر در پانزدهم خرداد ۱۳۴۱ (پنجم ژوئیه ۱۹۶۲) از استعمار دولت فرانسه استقلال یافت. در تیر ماه همان سال مسعود آیت شعلال به عنوان نماینده حکومت موقت الجزایر به ایران آمد. به مناسبت استقلال الجزایر در مسجد فخرالدوله جشنی برگزار شد که در آن آیت شعلال مهمان ویژه بود. امام جماعت این مسجد آیت‌الله میرزا خلیل کمره‌ای استاد و یار آیت‌الله طالقانی بود که سخنرانی این جشن به طالقانی واگذار شد.
طالقانی در این جشن، به زبان عربی نطق کرد که گزیده‌ای از آن، در اینجا آمده است. او در این سخنرانی پیروزی ملت مسلمان الجزایر را در مقابل استعمارگران تبریک گفت و از طرف مردم ایران اظهار همدردی و همدلی کرد و استقلال الجزایر را برای جامعۀ مسلمانان جهان تأثیرگذار و الهام‌بخش دانست.

ادامه مطلب

جهاد و شهادت

از هشتم تا سیزدهم محرم سال ۱۳۸۲ قمری ، برابر با ۲۱ تا ۲۶ خرداد ۱۳۴۱ شمسی، به همت «مکتب توحید» و انجمن اسلامی مهندسین مراسم سوگواری ماه محرم در تهران با حضور جمعی از مردم برگزار شد و در این شش شب محمد ابراهیم آیتی، محمد بهشتی، محمود طالقانی و مرتضی مطهری به سخنرانی پرداختند. مجموع این سخنرانی‌ها در شهریور همان سال در کتابی با عنوان «گفتار عاشورا» توسط شرکت سهامی انتشار منتشر شد.
مطلب حاضر، سخنرانی آیت‌الله طالقانی در دوازدهم محرم، ۲۵ خرداد آن سال، در مراسمِ ذکر شده است. موضوع این خطابه مفهوم جهاد، مبارزه با ظلم و دفاع در اسلام است. طالقانی در این خطابه آیات قرآن و احادیث ائمه اطهار(ع) درباره این مساله را نیز بررسی کرده است.

ادامه مطلب

بازدید از روستای حسین‌آباد از توابع بویین زهرا

به دنبال وقوع زلزله در بویین زهرا در سال ۱۳۴۱، آیت‌الله طالقانی با انتشار اعلامیه‌ای برای جمع‌آوری کمک‌های مردمی برای زلزله‌زدگان در مسجد هدایت فراخوان داد. او سپس، اعلام کرد که با کمک‌های مردمی و با یاری دانشجویان و دوستانش، برای زلزله‌زدگان روستای حسین‌آباد (که کامل تخریب شده بود) خانه خواهند ساخت. طالقانی مدتی بعد با جمعی از دانشجویان و همراهانش (انجمن اسلامی مهندسین) برای تحویل خانه‌ها به حسین‌آباد بویین‌زهرا رفت. این تصاویر مربوط به این بازدید است.

ادامه مطلب

سخنرانی در مؤتمر اسلامی بیت‌المقدس (۱۳۴۰)

وحدت مسلمانان و همکاری میان ملت‌های مسلمان از موضوعات مورد توجه و تأکید آیت‌الله طالقانی بود. همین امر باعث شد که او در برخی از کنفرانس‌های اسلامی شرکت کند. دورۀ سوم کنفرانس «المؤتمر الاسلامی العالم» که در شهر بیت‌المقدس و در دی ماه ۱۳۴۰ (برابر با رجب ۱۳۸۱ قمری) برگزار شد، از جمله آن کنفرانس‌ها بود. طالقانی که در این نشست ریاست هیأت ایرانی را بر عهده داشت، به تاریخ پانزدهم دی ماه ۱۳۴۰ سخنرانی‌ای در آن انجام داد.
چند ماه بعد از حضور طالقانی در کنفرانس اسلامی بیت‌المقدس و در شهریور ۱۳۴۱ متن آن سخنرانی توسط علی‌اکبر تشیّد در کتاب «الذریعه انموزج» به چاپ رسید.
طالقانی سخنرانی خود را با حمد و ستایش پروردگار و درود بر پیغمبر اسلام آغاز کرده و با ذکر آیاتی قرآن اهمیت و ارزش مؤتمر اسلامی را یادآور شده است. در نهایت، نیز به نمایندگی از ملت ایران آرزوی اتحاد مسلمانان برای احقاق حقوق خود از دشمنان را کرد.
همچنین، خود طالقانی گزارشی از این کنگره در قالب یک مقاله با عنوان «متفکرین اسلام گرد هم می‌آیند» به چاپ رسانده که ذیل عنوان «شرکت در کنفرانس اسلامی بیت‌المقدس (۱۳۴۰)» در این کتابخانه آرشیو شده است.

ادامه مطلب

شرکت در کنفرانس اسلامی بیت‌المقدس (۱۳۴۰)

وحدت مسلمانان و همکاری میان ملت‌های مسلمان از موضوعات مورد توجه و تأکید آیت‌الله طالقانی بود. همین امر باعث شد که او در برخی از کنفرانس‌های اسلامی شرکت کند. دورۀ سوم کنفرانس «المؤتمر الاسلامی العالم» که در شهر بیت‌المقدس و در دی ماه ۱۳۴۰ (برابر با رجب ۱۳۸۱ قمری) برگزار شد، از جمله آن کنفرانس‌ها بود.
طالقانی در این مقاله که با عنوان «متفکرین اسلام گرد هم می‌آیند» در فروردین ۱۳۴۱ در سالنامه معارف جعفری به چاپ رسیده، گزارشی از حضور خود در این کنفرانس را که از یازدهم دی ماه ۱۳۴۰ شروع می‌شود، ارائه داده است. او در ابتدا ضرورت تشکیل کنگره‌های اسلامی را در شرایط خاص زمان خود توضیح و سپس تاریخچۀ اجمالی «المؤتمر الاسلامی العالم» و «المؤتمر الاسلامی» و «المؤتمر العالم الاسلامی» را شرح داده است. در نهایت هم قطعنامه و نتایج دورۀ سوم مؤتمر اسلامی را در این مقاله آورده است.
همچنین، پیش از این نیز طالقانی در سال ۱۳۳۸ در کنفرانس اسلامی دیگری در شهر بیت‌المقدس حضور به هم رسانیده بود و گزارشی از آن کنفرانس را نیز در قالب مقاله‌ای با عنوان «مؤتمر اسلامی» منتشر کرده بود.

ادامه مطلب

نظر اسلام درباره مالکیت

بین سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۲ در انجمنی دینی سلسله سخنرانی‌هایی به صورت ماهانه برگزار می‌شد که آیت‌الله طالقانی نیز در آن به ایراد سخنرانی پرداخته است. این متن یکی از سخنرانی‌های او در آن انجمن است که در تاریخ پنجم آبان ۱۳۴۰ با عنوان «نظر اسلام درباره مالکیت» ایراده شده است. طالقانی در این سخنرانی به بررسی مفهوم مالکیت و اشکالات آن می‌پردازد و راه حل مکاتب اقتصادی مختلف برای حل این معضلات را بررسی می‌کند. سپس راه‌های علاجی را که اسلام، به باور او، برای ایجاد نظم و تعادل اقتصادی آورده، شرح می‌دهد. در پایان نظر سید محمد فرزان و احمد آرام درباره سخنان طالقانی نیز آمده است.

ادامه مطلب

بیانیه به مناسبت تشکیل نهضت آزادی ایران

در اردیبهشت ماه سال ۱۳۴۰ نهضت آزادی ایران به همت گروهی از چهره‌های فعال در نهضت مقاومت ملی از جمله آیت‌الله طالقانی، یدالله سحابی و مهدی بازرگان تشکیل می‌شود. در همان اردیبهشت ماه، طالقانی به مناسبت تشکیل نهضت آزادی بیانیه‌ای صادر کرد و در آن ابتدا وضعیت نابسامان مملکت و ضرورت تشکیل چنین نهضتی را توضیح داد و سپس، پیوستن خود را به این نهضت اعلام کرد. همچنین، او با ذکر آیه‌هایی از قرآن از مردم هم دعوت کرد به این نهضت بپیوندند.

ادامه مطلب

تمرکز و عدم تمرکز مرجعیت

آیت‌الله طالقانی، در این مقاله که در سال ۱۳۴۰ منتشر شده است، به بحث دربارۀ تمرکز و یا عدم تمرکز در مرجعیت شیعه پرداخته و ضمن تشریح ادلۀ هر دو دیدگاه، ایدۀ خود را که شورایی بودن مرجعیت و صدور فتواست، ارائه داده‌ است. زمینه اندیشیدن درباره این موضوع، وفات آیت‌الله بروجردی، مرجع بزرگ و مورد قبول شیعه در فروردین سال ۱۳۴۰ بود که بعد از آن، بحث درباره جانشینی ایشان در حوزه‌های علمیه مطرح شد.

ادامه مطلب

طبایع‌الاستبداد کواکبی

در مقالۀ حاضر آیت‌الله طالقانی در سال ۱۳۳۹، خلاصه‌ای از کتاب طبایع‌الاستبداد نوشتۀ عبدالرحمان کواکبی را که شرحی است از ویژگی‌های استبداد و فرد مستبد ارائه کرده است. همچنین، ایشان کتاب دیگری از کواکبی را به نام «ام‌القری» معرفی کرده است.

ادامه مطلب

کواکبی و استبداد

آیت‌الله طالقانی در این مقاله که در سال ۱۳۳۹ نوشته‌اند، شرحی از فعالیت‌های عبدالرحمن کواکبی علیه دستگاه استبداد خلافت عثمانی نوشته و مبارزات و تلاش‌های این مبارز مسلمان را که دغدغۀ آینده اسلام را داشته است، بیان کرده‌اند. همچنین، به برخی فعالیت‌های جمال‌الدین اسدآبادی و شیخ محمد عبده نیز در این مقاله اشاره شده است.

ادامه مطلب

کواکبی و مؤتمر اسلامی

آیت‌الله طالقانی در این مقاله که در سال ۱۳۳۹ نوشته‌اند، زندگی‌نامه‌ای از عبدالرحمان کواکبی که ایده‌پرداز تشکیل کنگره‌های عمومی اسلامی بوده، ارائه کرده و اقدامات مهم او را شرح داده است.

ادامه مطلب