جهاد و شهادت

از هشتم تا سیزدهم محرم سال ۱۳۸۲ قمری ، برابر با ۲۱ تا ۲۶ خرداد ۱۳۴۱ شمسی، به همت «مکتب توحید» و انجمن اسلامی مهندسین مراسم سوگواری ماه محرم در تهران با حضور جمعی از مردم برگزار شد و در این شش شب محمد ابراهیم آیتی، محمد بهشتی، محمود طالقانی و مرتضی مطهری به سخنرانی پرداختند. مجموع این سخنرانی‌ها در شهریور همان سال در کتابی با عنوان «گفتار عاشورا» توسط شرکت سهامی انتشار منتشر شد.
مطلب حاضر، سخنرانی آیت‌الله طالقانی در دوازدهم محرم، ۲۵ خرداد آن سال، در مراسمِ ذکر شده است. موضوع این خطابه مفهوم جهاد، مبارزه با ظلم و دفاع در اسلام است. طالقانی در این خطابه آیات قرآن و احادیث ائمه اطهار(ع) درباره این مساله را نیز بررسی کرده است.

ادامه مطلب

درس‌های قرآنی؛ قرآن و روش هدایتی آن

آیت‌الله طالقانی از سال ۱۳۳۹ تا ۱۳۴۲ در انجمن ماهانه دینی سخنرانی‌هایی را ایراد کرده که متن آنها، همراه با متن سخنرانی‌ افراد دیگر در این انجمن، در کتاب‌هایی با عنوان «گفتار ماه» به چاپ رسیده است. مطلب حاضر، یکی از این سخنرانی‌ها است که با عنوان «قرآن و روش هدایتی آن» در کتاب گفتار ماه، سال سوم، منتشر شده است. طالقانی در این سخنرانی به تشریح جایگاهی که قرآن باید در زندگی مسلمانان داشته باشد، پرداخته و بر نقش هدایتی این کتاب تأکید کرده است.

ادامه مطلب

نظر اسلام درباره مالکیت

بین سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۲ در انجمنی دینی سلسله سخنرانی‌هایی به صورت ماهانه برگزار می‌شد که آیت‌الله طالقانی نیز در آن به ایراد سخنرانی پرداخته است. این متن یکی از سخنرانی‌های او در آن انجمن است که در تاریخ پنجم آبان ۱۳۴۰ با عنوان «نظر اسلام درباره مالکیت» ایراده شده است. طالقانی در این سخنرانی به بررسی مفهوم مالکیت و اشکالات آن می‌پردازد و راه حل مکاتب اقتصادی مختلف برای حل این معضلات را بررسی می‌کند. سپس راه‌های علاجی را که اسلام، به باور او، برای ایجاد نظم و تعادل اقتصادی آورده، شرح می‌دهد. در پایان نظر سید محمد فرزان و احمد آرام درباره سخنان طالقانی نیز آمده است.

ادامه مطلب

شرحی بر تنبیه الامه و تنزیه المله

کتاب تنبیه الامه و تنزیله المله نوشتۀ آیت‌الله نائینی است که در سال ۱۳۲۷ قمری (۱۲۸۸ شمسی) نگارش یافته است. آیت‌الله طالقانی در سال ۱۳۳۴ ضمن تجدید چاپ این کتاب مقدمه‌ای برای آن می‌نویسد و نگاه اسلام به حکومتداری و نهضت مشروطه را به اختصار شرح می‌دهد. همچنین پانویس‌هایی بر متن کتاب می‌افزاید که هم فهم کتاب را، که زبانی کهنه و فنی دارد، برای مخاطب امروزی آسان می‌کند و هم عملاً شرح و تفسیری بر این اثر ارزشمند ارائه می‌دهد.

ادامه مطلب

بررسی نتایج اقتصادی و اجتماعی مالکیت

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «بررسی نتایج اقتصادی و اجتماعی مالکیت»، فصل هفتم از کتاب مباحث اقتصادی است که طی آن به مباحثی از جمله اختلاف و امتیاز طبقات و منشأهای آن، اعلامیۀ جهانی حقوق بشر، راه اسلام برای سست کردن و محو ریشه‌های بردگی و نظر اسلام دربارۀ جنگ پرداخته شده است.

ادامه مطلب

ویژگی‌های اقتصاد اسلام

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «ویژگی‌های اقتصاد اسلام»، فصل ششم از کتاب مباحث اقتصادی است. در این بخش طالقانی کوشیده است در چهارده اصل ویژگی‌های اقتصاد از منظر اسلام را بیان کند و طی این معرفی اشکالات دو دیدگاه رایج اقتصادی دیگر، یعنی سرمایه‌داری و اشتراکی، را بررسی کند. طالقانی نگاه اسلام به مباحث اقتصادی را چیزی غیر از این دو گونه می‌داند و می‌کوشد دیدگاه خود را در این خصوص تبیین کند.

ادامه مطلب

اسلام و مالکیت در بازار پول

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «اسلام و مالکیت در بازار پول»، فصل پنجم از کتاب مباحث اقتصادی است که طی آن به مباحثی از جمله پول و مشکلات اقتصادی ناشی از آن، اسلام و تحریم ربا، تشخیص ربا، ممنوعیت گنجینه کردن زر و سیم، تجارت محدود و مشروع، تنوع و تحرک درآمدهای اسلامی و محیط تربیت و روابط اسلامی پرداخته شده است.

ادامه مطلب

راه حل‌های عملی اسلام درباره مالکیت

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «راه حل‌های عملی اسلام درباره مالکیت»، فصل چهارم از کتاب مباحث اقتصادی است که در آن به مباحثی از جمله پایه‌های اقتصادی اسلام، سه موضوع بنیادین مشکل اقتصادی، اقسام زمین از نظر فقه اسلامی، نظر کلی اسلام دربارۀ اراضی آباد، وضع ملک‌داری و تیول‌داری در ممالک اسلامی و سنت وقف پرداخته شده است.

ادامه مطلب

رویکرد اسلام به مسئلۀ اقتصاد

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «رویکرد اسلام به مسئله اقتصاد»، فصل سوم از کتاب مباحث اقتصادی است. در این بخش طالقانی کوشیده است برخی اشکالات سیستم‌های اقتصادی و اجتماعی را شرح دهد و بر آن اساس موضوع دست‌ساخته بشری بودن و در نتیجه امکان بالای خطا در آنها را نشان دهد و سپس مبانی نگاه اسلام و الهی را به موضوع اقتصاد و جامعه تبیین کند.

ادامه مطلب

پیدایش قدرت کارگری

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «پیدایش قدرت کارگری»، فصل دوم از کتاب مباحث اقتصادی است که پس از مروری بر تاریخ شکل‌گیری نهضت‌های کارگری، آرای برخی فیلسوفان و نظریه پردازان معاصر درباب مسئله مالکیت را بررسی می‌کند و به شرح آرای مارکس در این باره می‌پردازد. در نهایت طالقانی می‌کوشد با تکیه بر برخی از آموزه‌های عقلی و نقلی آرای مارکس را نقد کند.

ادامه مطلب

تکامل مالکیت

آیت‌الله طالقانی در میانۀ نزاع نظری و عملی هواداران دو مکتب سرمایه‌داری و سوسیالیسم، موضوع مالکیت در اسلام را با هدف معرفی رهنمودهای اقتصادی و معیشتی اسلام و مقایسۀ آن با دو مکتب فوق، در جلسات انجمن اسلامی دانشجویان مطرح کرد. این سخنرانی‌ها ابتدا در سال ۱۳۲۹ در مجله فروغ علم منتشر و سپس به صورت کتابی با عنوان «اسلام و مالکیت: در مقایسۀ با نظام‌های اقتصادی غرب» به چاپ رسید. همچنین مجتمع فرهنگی آیت‌الله طالقانی کتاب مذکور را در سال ۱۳۸۸ ویراستاری مجدد و مستندسازی کرده و در قالب جلد هشتم مجموعه آثار آیت‌الله طالقانی با عنوان «مباحث اقتصادی» به چاپ رسانده است.
عنوان «تکامل مالکیت»، فصل اول از کتاب مباحث اقتصادی است که طی آن به مباحثی از جمله مالکیت در فطرت آدمی و غریزۀ حیوانات، آغاز تقسیم کار، مبادله، پول و سرمایه‌داری، پیدایش نظریات و قوانین، فرضیۀ مدینۀ فاضله، سوداگران، فیزیوکرات‌ها و انقلاب صنعتی پرداخته شده است.

ادامه مطلب

نقد خرافه‌گرایی از نظر قرآن

آیت‌الله طالقانی در این مقاله‌ که در سال ۱۳۲۵ در مجلۀ آیین اسلام با عنوان «از نظر قرآن» به چاپ رسیده است، به تفسیرآیۀ ۹۷ سورۀ بقره پرداخته و با استناد به آن، آفات سلطه‌ خرافات و مبدأ ظهور، انتشار و نیز پیامدهای آن را تشریح کرده است.

ادامه مطلب