آیتالله طالقانی در تاریخ ۱۸ دی ماه ۱۳۵۷ پس از تظاهرات معلمان در بهشت زهرا در پیامی خطاب به فرهنگیان از جایگاه مهم آنها در انقلاب واقعی سخن گفت. از نظر او برای آنکه انقلاب سطحی و روبنایی نباشد، باید دگرگونی عمیق در انسانها به وجود بیاید که این وظیفه بر عهدۀ دستگاه آموزش و پرورش و به ویژه فرهنگیان و معلمان است.
آیتالله طالقانی در مصاحبهای به تاریخ هجدهم دیماه سال ۱۳۵۷، در شرایطی که اعتصابات سراسری کشور را فرا گرفته بود، از اعتصابکنندگان کارخانههای شیر و دیگر مواد غذایی خواست برای جلوگیری از کمبود محصولاتی که از احتیاجات ضروری عموم مردم است، به اعتصاب خود پایان دهند.
به دنبال اعتصاب گسترده در زمستان سال ۱۳۵۷، نفت و بنزین در سطح جامعه کمیاب شد و نگرانیهایی را ایجاد کرد. در همین راستا آیتالله طالقانی هجدهم دی ماه در سخنانی ضمن امیدواری نسبت به رفع این کمبودها با اقدامات هیأت اعزامی امام خمینی، از مردم خواست تا دست به ذخیره و احتکار نیازمندیهای ضروری زندگی نزنند.
پس از اوج گرفتن نهضت انقلابی در پاییز ۱۳۵۷، برخورد خشونتآمیز مردم انقلابی با افرادی که گمان میکردند از عوامل یا وابسته به حکومت شاهنشاهیاند، افزایش یافت. برای کنترل این شرایط آیتالله طالقانی در شانزدهم دیماه با صدور بیانیهای از مردم انقلابی خواست تا از برخورد خودسرانه با این افراد خودداری کرده و محاکمه آنها را، در صورتی که از جنایتکاران سرشناس باشند، به دادگاه عدل اسلامی بسپارند.
خبرنگار یکی از رسانهها در شانزدهم دی ماه ۱۳۵۷ در تماسی با منزل آیتالله طالقانی نظر او را دربارۀ دولت بختیار جویا شد. طالقانی ضمن تأکید بر مواضع قبلی خود، دولت بختیار را بیاعتبار معرفی کرد.
آیتالله طالقانی در پیامی که ۲۵ آذر ماه ۱۳۵۷ و بعد از تظاهرات گسترده در روزهای تاسوعا و عاشورای آن سال، منتشر شد، ضمن هشدار درباره برخی جنایتهای حکومت پهلوی، از مقاومت و تلاش نیروهای انقلابی برای احقاق حق ملت قدردانی کرد.
آیت الله طالقانی کمی بعد از آزادی از زندان در پاییز ۱۳۵۷، در اعلامیهای به تاریخ چهارم محرم برابر با ۱۴ آذر ۱۳۵۷، از مردم خواست که در روز تاسوعا که مصادف با سالروز صدور اعلامیۀ حقوق بشر نیز بود، در سراسر ایران راهپیمایی کنند. این اعلامیه در حالی صادر شد که در تهران و برخی از شهرهای دیگر حکومت نظامی برقرار و تظاهرات و تجمع مردم، ممنوع بود. پس از صدور اعلامیه، حکومت پهلوی بر طالقانی فشار آورد که اعلامیهاش را پس بگیرد اما علیرغم فشارها، راهپیمایی تاسوعا برگزار شد که مقدمهای برای برگزاری راهپیمایی عاشورا نیز شد.
از صبح روز تاسوعا، مصادف با ۱۹ آذر ۱۳۵۷، مردم از نقاط مختلف شهر به طرف میدان آزادی (شهیاد سابق) حرکت کردند. راهپیمایی تاسوعا در تهران از عظیمترین و پرجمیتترین راهپیماییهای سال ۵۷ به شمار میرود. آیتالله طالقانی نیز از خیابان شمیران با همراهان خود تا میدان فردوسی پیاده آمد و سپس به اصرار آنها باقی مسیر را با ماشین فولکس استیشنی که برای این کار آماده شده بود طی کرد. نماز ظهر تاسوعا و عاشورا به امامت آیتالله طالقانی در میدان آزادی تهران و با حضور راهپیمایان اقامه شد.
آیتالله طالقانی در پیامی به تاریخ یازدهم آذر ماه ۱۳۵۷ به مناسبت آغاز ماه محرم، به تیراندازی و کشتن مردم در خیابانها در دهم آذر ماه واکنش نشان داد. او در این پیام ضمن تشریح ادعای جدید شاه، مبنی بر تشکیل دولت ملی ائتلافی و پشتیبانی از قانون اساسی، آن را در تناقض با تشدید سرکوبها دانست و توصیههایی هم به منظور زنده نگهداشتن عزاداریهای محرم و هدایت آن به سمت مبارزه سیاسی ملت ایران ارائه کرد.
آیتالله طالقانی پس از آزادی از زندان در سال ۱۳۵۷ در جلسهای در جمع خانواده، ضمن اشاره به وضعیت وخیم جسمانی خود در زندان و توضیح شرایط اجتماعی و تحول فکری مردم در آستانه انقلاب اسلامی ایران، به تفسیر آیات ۱۵ تا ۲۶ سوره نازعات پرداخت که مطلب حاضر پرداخته است.
پیشینۀ این جلسۀ تفسیر به جلسات تفسیر او بعد از بازگشت از تبعید به شهرستان بافت در سال ۱۳۵۲ برمیگردد. آن زمان، طالقانی به درخواست خانواده، سلسله جلسات تفسیر قرآن برای آنها برگزار کرد. این جلسات از تفسیر سورۀ حمد آغاز شد و تا تفسیر آیات یک تا ۳۹ سورۀ بقره را ادامه یافت. اما به دلیل دستگیری مجدد طالقانی در دوم آذر ۱۳۵۴ این سلسله تفسیر قرآن ناتمام ماند. طالقانی پس از آزادی از زندان در پاییز سال ۱۳۵۷، به دلیل درگیریها و فعالیتهایش نتوانست این جلسات تفسیر را دوباره به صورت مرتب برگزار کند و فقط یک جلسه تفسیر قرآن برای خانواده داشت.
آیتالله طالقانی در هشتم آبان سال ۱۳۵۷، در پی اوجگیری مبارزات مردم علیه حکومت پهلوی، پس از سه سال حبس، از زندان قصر آزاد شد. متن حاضر، مصاحبۀ او با روزنامۀ کیهان یک روز بعد از آزادی است. طالقانی در این مصاحبه بر ضرورت همبستگی و اتحاد تأکید میکند و به نتیجه رسیدن مبارزات را مرهون ملت، روحانیون، جوانان، دانشجویان و حرکت اسلامی عمیقی که شکل گرفته است، میداند.
این مطلب، متن مصاحبه خبرنگار شبکه NBC آمریکا با آیتالله طالقانی است که در آن به ادعای خبرنگار آمریکایی دربارۀ پیشرفت ایران در دوران رژیم پهلوی، پاسخ میدهد. احتمالاً این مصاحبه در بهمن ماه ۱۳۵۷ یا پس از پیروزی انقلاب انجام شده است.
متن حاضر تفسیر سوره ناس به قلم آیتالله طالقانی است که در جلد ششم کتاب «پرتوی از قرآن» آمده است. آیتالله طالقانی در تفسیر این سوره به مفهوم پناه بردن به خدا و صفات او پرداخته و در نهایت نیز فضیلت دو سورۀ فلق و ناس را بیان کرده است.
این جلد که تفسیر بخش دوم جزء سیام است، از سوره اعلی تا سوره ناس را در برمیگیرد. تفسیر جزء سیام پس از جزء اول قرآن کریم و در مدت حبس در زندان قصر در نیمۀ دوم دهه چهل به نگارش درآمده و پس از آزادی مؤلف، توسط وی ویرایش و منتشر شده است.
این متن، آخرین بخش جلد ششم کتاب پرتوی از قرآن است که در واقع، با تفسیر این سوره کتاب به اتمام میرسد. آنگونه که در انتهای متن نیز آمده، تفسیر این سوره در روزهای پایانی سال ۱۳۴۷ انجام شده است.
لازم است یادآور شویم کتابهای «پرتوی از قرآن» از مهمترین آثار آیتالله طالقانی است. او راه رهایی مسلمانان از تفرقه و نیز راه رستگاری انسان را در ناملایمات و گمراهیهای عصر مدرن بازگشت به قرآن کریم میدانست. بنابراین پس از سالها تفسیر شفاهی قرآن بر منبر و در جلسات مختلف، از سال ۱۳۴۱ تصمیم گرفت یک مجموعه تفسیر را به رشته تحریر درآورده و منتشر کند.
کلیه حق و حقوق برای مجتمع فرهنگی آیت الله طالقانی محفوظ می باشد.
