در دوم اردیبهشت ماه ۱۳۵۸، در پی تنش داخلی در منطقۀ خوزستان و به ویژه شهر خرمشهر، آیتالله شیخ محمدطاهر آلشبیر خاقانی که از مراجع تقلید سرشناس خرمشهر بود، اعلام کرد قصد دارد به نشانه اعتراض کشور را ترک کند. در واکنش به این خبر آیتالله طالقانی با ارسال پیامی ضمن دلجویی از او، با اشاره به موافقت امام خمینی با تشکیل شوراهای محلی، این ایده را راهکار حل مسائل منطقهای عنوان کرد و از آل شبیر خواست تا زمان تشکیل شوراها مشکلات را تحمل کند.
۲۳ فروردین ماه ۱۳۵۸، آیتالله طالقانی فرزندان خود (ابوالحسن و مجتبی طالقانی و نیز هدی همسر فلسطینی مجتبی) را برای دریافت پیامی که یاسر عرفات برای او ارسال کرده بود، نزد هانیالحسن، مسؤول دفتر سازمان آزادیبخش فلسطین فرستاد. اما آنها در راه بازگشت به خانه توسط اصغر صباغیان و محمد غرضی که از اعضای کمیته و ملبس به لباس سپاه پاسداران بودند، دستگیر و به محل استقرار کمیتۀ در ساختمان سلطنتآباد ساواک منتقل شدند. آنها در این توقیف ۱۷ ساعته در سلول انفرادی نگه داشته شدند و دربارۀ ناآرامیهای گنبدکاووس مورد بازجویی قرار گرفتند.
طالقانی پس از آزادی فرزندان، در اعتراض به این اتفاق، در روز ۲۵ فروردین دفاتر خود در تهران را تعطیل و به رامسر سفر کرد. در واکنش به این سفر، راهپیماییهای گستردهای از سوی احزاب و نهادهای مختلف و دانشآموزان و دانشگاهیان برگزار شد که منجر به صدور اطلاعیهای در تاریخ ۲۹ فروردین ۱۳۵۸ از جانب طالقانی شد. او در این اطلاعیه او ضمن قدردانی از حمایت مردم، درخواست کرد این تجمعات ادامه پیدا نکند و نسبت به خطر افراطگرایی چپ و راست نیز هشدار داد.
به دنبال دستگیری فرزندان آیتالله طالقانی (مجتبی طالقانی و ابوالحسن طالقانی) در تاریخ ۲۳ فروردین ۱۳۵۸، طی پیامی منتشره در تاریخ ۲۸ فروردین ماه، خطاب به مردم ضمن دعوت آنها به حفظ آرامش و جلوگیری از سوءاستفادۀ عناصر فرصتطلب و ماجراجو، موضوع را نه مسئلهای شخصی که نگرانی از سقوط دوباره به دامن استبداد معرفی کردند.
آیتالله طالقانی با صدور پیامی از مردم درخواست کرد تا بنا به تقاضای شهردار وقت تهران مبنی بر مشارکت عموم مردم در پاکسازی محیط شهری به خصوص در محلات جنوب تهران، مشارکت داشته باشند. این طرح روز ۲۳ فروردین ۱۳۵۸ اجرا شده است.
صبح روز ۲۱ فروردین ۱۳۵۸، مراسم تحلیف (سوگند) واحدهای مختلف شهربانی، با حضور آیتالله طالقانی، محمد مفتح (سرپرست کمیته ۴ انقلاب)، احمد صدر حاج سید جوادی (وزیر کشور وقت)، سرهنگ ممتاز (فرمانده ژاندارمری کشور)، سرهنگ مجللی (رئیس شهربانی کل کشور) و عبدالکریم لاهیجی (سخنگوی جمعیت حقوقدانان ایران)، در محوطۀ رژۀ دانشگاه پلیس در تهران برگزار شد. در این مراسم که یک روز پیش از آن در کلیه مراکز شهربانی کشور نیز برگزار شده بود، پرسنل شهربانی پشتیبانی خود را از جمهوری اسلامی اعلام کردند و طالقانی نیز سخنرانی کرد.
طالقانی در سخنانش با اشاره به این که در محیط اجتماعی فسادزای دورۀ شاه همه به گناه آلوده بودیم و باید توبه کنیم، بین جنایتکاران اصلی شهربانی و کادرهای رده پایین آن تفکیک قائل شد و خواهان مجازات جنایتکاران اصلی و عفو ردههای پایین شد.
رفراندوم جمهوری اسلامی با هدف تعیین نظام سیاسی ایران پس از سقوط رژیم پهلوی، از روز دهم فروردین ماه آغاز شد. این رفراندوم با انتقادهایی از سوی برخی گروههای سیاسی به ویژه گروههای چپگرا روبرو شد. آیتالله طالقانی در مصاحبهای شب قبل از آغاز رأیگیری، به این انتقادها پاسخ داد. او در دفاع از جمهوری اسلامی و برای روشن کردن معنای آن به نمونۀ تاریخی حکومت پیامبر اسلام (ص) اشاره و بر رعایت حقوق اقلیتها در این نظام سیاسی تأکید کرد.
طالقانی همچنین ساعت یازده صبح روز یازدهم فروردین ۱۳۵۸ به همراه تعدادی از اعضای دفتر وخانوادهاش به مسجد سادات اخوی، که حوزه اخذ رأی شماره ۱۹ بود، مراجعه کرد و رأی خود را به صندوق انداخت. او در آن روز از چند حوزه اخذ رأی دیگر هم دیدن کرد.
به دنبال ناآرامیهای شهر «گنبد کاووس» که از اسفندماه سال ۱۳۵۷ آغاز و پنجم فروردین ۱۳۵۸ به اوج رسیده بود، آیتالله طالقانی در تاریخ ۷ فروردین ۱۳۵۸ پیامی رادیویی خطاب به دولت و مردم منطقه صادر کرد. او در این پیام ضمن همدردی با مردم گنبد که به دلیل سلطه نظام طاغوتی زیر فشار محرومیت قرار گرفته بودند، نکات هفتگانهای را برای برونرفت از بحران ارائه داد که عدم برخورد قهرآمیز، تقسیم عادلانۀ زمین و تشکیل انجمنهای ایالتی و ولایتی را شامل میشد.
با آغاز ناآرامی در کردستان در اواخر اسفندماه سال ۱۳۵۷، آیتالله طالقانی به درخواست پنج نفر از اعضای جمعیت کردهای مقیم مرکز، همراه هیأتی از اعضای شورای انقلاب شامل محمد بهشتی، اکبر هاشمی رفسنجانی، ابوالحسن بنیصدر، وزیر کشور، احمد صدر حاج سیدجوادی، و شکرالله پاکنژاد (رهبر گروه فلسطین قبل از انقلاب و جبهه دموکراتیک ملی ایران بعد از انقلاب) و افرادی دیگر در روز اول فروردین ماه ۱۳۵۸، به سنندج سفر کرد. دیدار با اعضای شورای موقت شهر سنندج و جلسه با علامه مفتیزاده و عزالدین حسینی(از علمای کرد اهل تسنن)، سخنرانی در میدان اصلی و میدان آزادی در جمع مردم سنندج و عیادت مجروحان در بیمارستان شهر از برنامههای این سفر بودند.
متن حاضر، سخنرانی آیتالله طالقانی به تاریخ پنجم فروردین ۱۳۵۸ در میدان آزادی سنندج، با حضور مردم این شهر است. طالقانی در این سخنرانی با اذعان به محرومیت منطقه کردستان از تلاش حکومت جدید برای رفع این مشکلات گفته و خبر داده است برای برقراری آرامش در شهر، فعلا شورای موقتی برای یک هفته تشکیل میشود و سپس در انتخاباتی که برگزار خواهد شد اعضای شورای شهر سنندج با آرای عمومی انتخاب میشوند. او در پایان مردم را دعوت کرده است تا در رفراندوم تعیین شکل نظام سیاسی ایران که چند روز بعد در سراسر ایران برگزار میشود نیز شرکت کنند. متأسفانه کلمات ابتدایی این سخنرانی در متن موجود نیستند.
در آخرین روز سال ۱۳۵۷ آیتالله طالقانی در اجتماع مردم در میدان آزادی تهران حضور یافت و در سخنانی ضمن تأکید بر حمایت مجدد از ارتش، بین برخی از فرماندهان رده بالای این سازمان و بدنه ارتش تفکیک قائل شد و از مردم خواست تا با همبستگی و وحدت زمینهساز یکپارچگی داخلی در مقابل دشمنان بیرونی شوند.
با توجه به گزارشهای مختلفی که از صید بیرویه ماهی در دریای خزر به دفتر آیتالله طالقانی میرسید، این دفتر در اسفند ماه ۱۳۵۷، با صدور پیامی، ضمن برشمردن مضرات صید بیرویه ماهی برای عموم مردم و منافع کشور، از ماهیگیران تقاضا کرد تا با پیروی از دستورالعملهای شرکت سهامی شیلات، دامهای ماهیگیری خود را از دریاچهها و رودها خارج سازند.
آیتالله طالقانی در مصاحبهای مفصل در تاریخ ۲۵ اسفند ماه ۱۳۵۷ به سؤالات خبرنگاران داخلی و خارجی دربارۀ مسائل پیش روی حکومت انقلابی جدید پاسخ داد. محاکمات انقلابی، حکم اعدام، تردیدهای مطرح شده درباره رفراندوم و ماهیت نظام جمهوری اسلامی و امکان مشارکت مخالفان و منتقدان در تدوین قانون اساسی از جمله مسائل مطرح شده در این مصاحبه بود.
آیتالله طالقانی در مصاحبهای تلویزیونی به تاریخ ۲۴ اسفند ۱۳۵۷، با تأکید بر ضرورت همکاری مردم با شهرداری، دربارۀ مسائلی نظیر پاکسازی محیط شهری، عدم تخریب اماکن و منابع طبیعی، حل مشکلات شهری و موضوع تصرف زمین توسط برخی افراد توصیههایی را ارائه داد. او همچنین در این مصاحبه بر ضرورت حضور تک تک افراد مردم در جریان سازندگی کشور تأکید کرد.
کلیه حق و حقوق برای مجتمع فرهنگی آیت الله طالقانی محفوظ می باشد.
