ارسال شده توسط author-avatar

سخنرانی به مناسبت استقلال الجزایر

کشور الجزایر در پانزدهم خرداد ۱۳۴۱ (پنجم ژوئیه ۱۹۶۲) از استعمار دولت فرانسه استقلال یافت. در تیر ماه همان سال مسعود آیت شعلال به عنوان نماینده حکومت موقت الجزایر به ایران آمد. به مناسبت استقلال الجزایر در مسجد فخرالدوله جشنی برگزار شد که در آن آیت شعلال مهمان ویژه بود. امام جماعت این مسجد آیت‌الله میرزا خلیل کمره‌ای استاد و یار آیت‌الله طالقانی بود که سخنرانی این جشن به طالقانی واگذار شد.
طالقانی در این جشن، به زبان عربی نطق کرد که گزیده‌ای از آن، در اینجا آمده است. او در این سخنرانی پیروزی ملت مسلمان الجزایر را در مقابل استعمارگران تبریک گفت و از طرف مردم ایران اظهار همدردی و همدلی کرد و استقلال الجزایر را برای جامعۀ مسلمانان جهان تأثیرگذار و الهام‌بخش دانست.

ارسال شده توسط author-avatar

خاتمیت و اجتهاد زنده

آیت‌الله طالقانی این مقاله را در سال ۱۳۴۰ در نشریۀ مکتب تشیع منتشر کرده است. طالقانی در این مقاله تأکید می‌کند که برای پاسخ به این مسئله که برخی دین را عامل عقب‌ماندگی می‌دانند باید علمای اسلام به موضوع بقای نبوت بپردازند.
او در تکمیل این بحث ضمن بیان این که تغییر مصالح بشری ناشی از تکامل نفسانی بشری است که نوعی و تدریجی است، تبیین می‌کند که در هر دوره‌ای عده‌ای اندک که آماده‌ترند، در رأس هرم جامعه قرار می‌گیرند و طلیعه‌دار تحول می‌شوند و قاعدۀ هرم که عامه مردمند را به دنبال خود می‌کشند. او رسالت انبیا و خاتمیت پیامبر اسلام را هم در همین چارچوب تحلیل می‌کند.

ارسال شده توسط author-avatar

طبایع‌الاستبداد کواکبی

در مقالۀ حاضر آیت‌الله طالقانی در سال ۱۳۳۹، خلاصه‌ای از کتاب طبایع‌الاستبداد نوشتۀ عبدالرحمان کواکبی را که شرحی است از ویژگی‌های استبداد و فرد مستبد ارائه کرده است. همچنین، ایشان کتاب دیگری از کواکبی را به نام «ام‌القری» معرفی کرده است.

ارسال شده توسط author-avatar

کواکبی و استبداد

آیت‌الله طالقانی در این مقاله که در سال ۱۳۳۹ نوشته‌اند، شرحی از فعالیت‌های عبدالرحمن کواکبی علیه دستگاه استبداد خلافت عثمانی نوشته و مبارزات و تلاش‌های این مبارز مسلمان را که دغدغۀ آینده اسلام را داشته است، بیان کرده‌اند. همچنین، به برخی فعالیت‌های جمال‌الدین اسدآبادی و شیخ محمد عبده نیز در این مقاله اشاره شده است.

ارسال شده توسط author-avatar

پدیدۀ دین، آیۀ فطرت

متن حاضر مقاله‌ای از آیت‌الله طالقانی است که در سال ۱۳۳۸ در نشریۀ مکتب تشیع به چاپ رسیده است. انسان با اتکای به ادراکات بسیط فطری می‌تواند به اسرار مجهول پی ببرد. اما فطرت انسانی به دست عوامل محیط و معلومات محدود اکتسابی دچار انحراف می‌شود. بی‌دینی نیز ناشی از انحراف از فطرت است. البته منظور آن نیست که انسان نباید به سمت تکامل عقلی برود بلکه مسئله این است که معلومات محدود بشری نباید موجب غرور و توهم شود که این غرور و توهم موجب انواع شرک است. دعوت پیامبران هم دعوت به بازگشت به فطرت است. قرآن نور هدایتی است که موجب تقویت هم فطرت است و هم عقل. مطالعۀ قرآن باعث می‌شود که انسان از اوهام به دور بماند و مستعد بذر دانش محکم شود.

ارسال شده توسط author-avatar

طبیعت، غریزه، فطرت

آیت‌الله طالقانی این مقاله را در مرداد ماه سال ۱۳۳۸ در مجلۀ مجموعه حکمت منتشر کرده و در آن طبیعت، غریزه و فطرت را سه عامل تغییر، نظم و یا فساد در جهان دانسته است. از نظر او، انسان برای آن که از سیطرۀ وضع طبیعی و غریزی خود فراتر برود، باید به فطرتش متوسل شود. فطرت، عقل استعدادی است که در مقابل عقل اکتسابی قرار دارد. طالقانی در این مقاله بیان می‌کند که فطرت نخستین ظهور عقل، مبدأ ادراکات و نیز فصل ممیز انسان است.

ارسال شده توسط author-avatar

مسئولیت انسان نسبت به خود

این متن، مقاله‌ای از آیت‌الله طالقانی است که در خرداد ۱۳۳۸ در نشریۀ مجموعۀ حکمت به چاپ رسیده است. او در این مقاله با تشریح پیچیدگی‌های بدن انسان از مسئولیتی که انسان در مقابل این دستگاه پیچیده دارد، سخن می‌گوید.
البته، آیت‌الله طالقانی این محتوا را پیش از این، در جلسۀ چهارم از سلسله سخنرانی‌های رادیویی خود در سال ۱۳۲۵ ایراد و بعدتر نیز متن آن سخنرانی را بدون هیچ تغییری در سال ۱۳۲۸ در مجلۀ آیین اسلام منتشر کرده بود. اما این متن، اصلاح شدۀ آن محتواست که او در سال ۱۳۳۸ در مجموعۀ حکمت بازنشر داده است.

ارسال شده توسط author-avatar

روح انکار و فلسفه مادی چگونه پیدا می‌شود؟

آیت‌الله طالقانی این مقاله را در بهمن ۱۳۲۸ در مجلۀ مسلمین منتشر و در آن علل و ریشه‌های پیدایش فلسفه مادی را بررسی کرده است. او حکومت شهوات و غرائز حیوانی، قدرت‌های ناحق و غیرقانونی و عکس‌العمل دستگاه‌ها و مظاهر دین را به عنوان سه علت اصلی پیدایش فلسفۀ مادی عنوان می‌کند.

ارسال شده توسط author-avatar

بی‌دینی امروز جهان، عکس‌العمل دستگاه‌های دینی دیروز است

آیت‌الله طالقانی در این مقاله که سال ۱۳۲۸ در مجلۀ مسلمین منتشر شده است، با بررسی تاریخ ادیان این نکته را مطرح می‌کند که اگر امروز مردم جهان نسبت به دین بدبین هستند، علت آن جنایت‌ها و سوءاستفاده‌هایی است که دستگاه‌های دینی به خصوص مسیحیت در گذشته مرتکب شدند. مردم در غرب با کنار گذاشتن دین توانستند پیشرفت کنند و بقیۀ مردم جهان به خصوص در شرق، تقلید از این رویه را در پیش گرفتند اما موفق نبودند.

ارسال شده توسط author-avatar

ماجرای زنجان چه بوده است؟

پس از تسلط فرقۀ دموکرات بر آذربایجان در سال ۱۳۲۴، حکومت خودمختاری آذربایجان به منطقۀ زنجان هم تسلط یافت. با این حال، در زنجان مقاومت‌هایی در مقابل قشون غلام‌یحیی دانشیان یکی از سازمان‌دهندگان نیروی نظامی فرقۀ دموکرات موسوم به فدایی‌ها، از جمله توسط محمود ذوالفقاری از خوانین منطقۀ زنجان صورت گرفت. در نهایت، با ورود ارتش در آذر ماه ۱۳۲۵ این حکومت سقوط کرد. اما قبل از تبریز، این زنجان بود که دوباره به دست حکومت مرکزی افتاد. آیت‌الله طالقانی به درخواست نشریۀ آیین اسلام، در همان آذر ماه به زنجان رفت و گزارش زیر را دربارۀ وضعیت این منطقه پس از خروج نیروهای فرقۀ دموکرات تهیه کرد.
نشریۀ آیین اسلام در شمارۀ مسلسل ۱۴۱ از سال سوم خود که در تاریخی بین ۷ آذر ۱۳۲۵ تا ۲۲ آذر ۱۳۲۵ منتشر شده است، این گزارش را منتشر کرده است.